O NASLEĐU

DA LI JE SVE NASLEĐE?

U svom eseju iz 1993. “Is everything heritage”  François LeBlanc nudi jednostavno objašnjenje da je nasleđe sve ono što bilo ko od nas, individualno ili kolektivno, želi da sačuva i prenese na sledeću generaciju. Ukoliko nešto želimo da sačuvamo – onda je to naše nasleđe. Ovim trodimenzionalnim dijagramom on koncizno objašnjava ovaj pojam i obuhvata sve oblasti koje on može da pokrije.

i_what_is_heritage_diagram (1)

U svetlu njegovog eseja, koji toplo preporučujem, pokušaću da odgovorim na pitanje:

ŠTA JE GRADITELJSKO NASLEĐE?

Pre pola veka graditeljskim nasleđem su smatrane sve one izuzetne građevine koje su pravljene da traju večno i predstavljaju spomenik određenom vremenskom ili stilskom periodu. Kako su građene sa namerom da ponesu takvu ulogu one su lako preživele dug vremenski put. Zaštićene su kao kulturna dobra, brižljivo se održavaju i restauriraju i zato još uvek (po)stoje u svom najlepšem svetlu.

Altare della Patria

Altare della Patria, Rim

Međutim, danas je koncept graditeljskog nasleđa proširen na sve one strukture koje okružuju te velelepne palate, crkve i utvrđenja, na mesta svakodnevnog, običnog života koja upotpunjuju sliku jednog grada, zapravo – jednog naseljenog mesta. Ovde govorimo o onim ”običnim” zgradama anonimnih arhitekata i jednostavnim građevinama repetitivnog modela koje takođe stoje kao predstavnici vremena u kom su građene. Neretko su zapuštene, oronule, nevešto zakrpljene ili potpuno van funkcije i napuštene, ali i takve, osim što imaju ambijentalnu vrednost, u sebi kriju značajne podatke koji nam mogu pomoći da razumemo istoriju i naš kulturni razvoj.

Pariz

Amsterdam

Porto

Ako uzmemo za primer dugačke i uske parcele, uobičajene širom zapadne Evrope, sa kućama istog modela ali od različitog materijala, videćemo istu matričnu strukturu koja je pratila jednu ideju ali pod uticajem različitih kultura ona je drugačije oblikovana. Isto tako, upoznati smo sa trgovačkim četvrtima iz 15. veka koje su gusto izgrađene unutar gradskih zidina kao i sa prostranim delovima grada sa izolovanim kućama razvijenim u 19. veku. Ako povučemo paralelu – saznaćemo više o ekonomskim prilikama svakog perioda. Tako u okviru jednog vremenskog perioda možemo uporediti formu i funkcionalni raspored stambene kuće u Beogradu sa stambenom kućom u Londonu i saznati više o evoluciji te arhitektonske tipologije u različitim društvenim okruženjima. Njihova vrednost, dakle, prevazilazi granice poimanja valorizacije na osnovu arhitektonskih elemenata kao delova jednog ili drugog stila, već leži u  činjenici da oni predstavljaju neizostavni deo kulture jednog naroda i kao takvi zaslužuju da budu klasifikovani kao posebna vrsta graditeljskog nasleđa.

Svest o tome da je ova kategorija jednako važna, kao i vizija načina na koje ona može da se sačuva i iskoristi podarila nam je uživanje u fantastičnim prostorima starih gradova širom sveta. Da nije postojala, bili bismo uskraćeni za značajan deo graditeljkih primera, neodvojivih delova arhitektonske istorije, koji možda više od nekog pompeznog monumenta u sebi nose odlike kulturnog identiteta jednog društva. Oni predstavljaju značajne slojeve urbanog razvoja, a mogućnost njihovog čitanja u prostoru je ono što grad, kulturu i naciju čini istinski bogatim.

Fotografije odavde, odavde , odavde, i odavde.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s